zEk8RJdmQrqja2XwbjgJ_DSC_2368
Poradnik lektora

Jak przygotować czytanie

1046

Autor: dk. Krzysztof Kucharski

Wstęp, czyli trochę teorii

Zadaniem czytającego jest odkryć sens zawarty w treści czytania i przekazać go wiernym przez odpowiednią interpretację. Wynikają stąd dwie rzeczy.

Po pierwsze, czytanie posiada jakiś sens, czyli o coś w nim chodzi. Zatem należy najpierw samemu zrozumieć o co chodzi w czytaniu zanim zacznie się je czytać innym. Kolejność jest taka jak przy opowiadaniu dowcipów, najpierw trzeba samemu się roześmiać, a dopiero potem można opowiadać innym tak, żeby i oni się zaśmiali. Nikt nie powtarza dalej dowcipów, których nie zrozumiał.

Po drugie, interpretacja tekstu, czyli przeczytanie w taki sposób, żeby dla ludzi, którzy go słuchają też było jasne, o co w nim chodzi. Uzyskuje się to przez odpowiednią intonację, zmianę rytmu czytania, robienie pauz, akcentowanie, itp. itd. Warto sobie przy tym uświadomić, że każdy człowiek czytając dokonuje, świadomie bądź nieświadomie jakiejś interpretacji. Bez interpretacji „czyta” tylko syntezator mowy, tzn. wypowiada kolejne wyrazy w zdaniu niezależnie od siebie, tak jakby były to hasła ze słownika. Chodzi o to, by interpretacja lektora pomagała ludziom w zrozumieniu sensu czytania, a nie go zaciemniała albo nawet czyniła zupełnie niezrozumiałym.

Przygotowanie czytania obejmuje więc dwa elementy: zrozumienie i opracowanie interpretacji. Dalej zajmiemy się nimi szczegółowo.

Zrozumieć sens, czyli o co tutaj chodzi

Proces poznawania sensu prześledzimy na przykładzie czytań z niedzieli 25 stycznia 2015 roku. Wykonujemy kolejno następujące kroki:

  1. Wchodzimy na stronę z czytaniami, np. mateusz.pl/czytania [lub Czytania na każdy dzień na naszym portalu] i wybieramy interesujący nas dzień, czyli w tym wypadku niedzielę 25 stycznia. Od razu mamy tam podane, że jest to 3-cia niedziela zwykła, co skrzętnie zapamiętujemy, bo się nam to później przyda. Następnie czytamy wszystkie czytania, z ewangelią na czele. Niedzielne czytania są  bowiem układane wg jakiegoś klucza, tzn. motywu przewodniego, który przewija się przez pierwsze czytanie, psalm i ewangelię (drugie czytanie nie zawsze jest połączone tematycznie z resztą). W większości wypadków, łatwo można odkryć ów klucz i od razu rzuca on światło na pierwsze czytanie, czasem też na drugie. W naszym przykładzie tym kluczem jest powołanie, wezwanie Boże. W pierwszym czytaniu Bóg wzywa Jonasza do głoszenia upomnienia mieszkańcom Niniwy. Widzimy też, że wezwanie Boże jest naglące, wobec niego inne rzeczy schodzą na drugi plan, o czym mówi drugie czytanie.
  1. Sięgamy po Biblię, nasz egzemplarz domowy, ewentualnie w Internecie na stronie biblia.deon.pl (Biblia Tysiąclecia).  Na stronie z czytaniami mamy podane adresy biblijne czytań, czyli Jon 3,1-5.10 (pierwsze czytanie) i 1Kor 7,29-31 (drugie czytanie). Zajrzenie do Biblii pomaga nam tutaj zwłaszcza przy drugim czytaniu, bo widzimy, że ten urywek jest wyjęty z większego fragmentu zatytułowanego „wyższość dziewictwa”. Taki fragment z własnym tytułem nazywa się fachowo perykopą (gr. perikopto – wycinam, obcinam) czyli wycinkiem. Przeczytanie całej perykopy daje nam pojęcie o kontekście naszego czytania. Tutaj św. Paweł mówi, że nieżonaty, niezamężna mogą całe swoje życie skupić na Bogu, a mąż, żona muszą troszczyć się też o współmałżonka, dlatego mogą mieć trudności z wyborem, kto jest ważniejszy: Bóg czy współmałżonek. Zatem sens wszystkich przeciwstawień („trzeba, aby ci, którzy mają żony, tak żyli, jakby byli nieżonaci” itd.) jest następujący: Bóg jest ważniejszy niż żona, smutki, radości, własność i wszystko, co jest na świecie, więc w życiu trzeba zawsze, w każdej sytuacji stawiać na pierwszym miejscu Boga.  W zrozumieniu sensu pomagają nam dodatkowo komentarze w przypisach do tekstu. Zainteresowani obszerniejszym komentarzem mogą zajrzeć na stronę internetową:  biblia.wiara.pl/Zrozumiec_Slowo/Wszystkie_czytania_i_komentarze.
Dokonać interpretacji, czyli jak to powiedzieć po ludzku

Dobre przeczytanie tekstu biblijnego w kościele jest rzeczą trudną z kilku  względów. Po pierwsze, polszczyzna tekstu jest archaiczna i często jej „nie czujemy”, zarówno lektorzy jak i słuchacze. Nawet jeśli dobrze rozumiemy treść, ciężko nam się przebić przez formę – gdyby można było dokonać niewielkich korekt, np. zmienić szyk wyrazów w zdaniu, uwspółcześnić spójniki, dużo łatwiej by się nam czytało. Niestety, tego nie możemy zrobić. Po drugie, czytać trzeba głośno i wyraźnie, żeby usłyszeli wszyscy, zwłaszcza ludzie starsi, a to, niejako automatycznie, pociąga za sobą nienaturalne czytanie: zaczynamy czytać jak ktoś, kto na dworcu czyta komunikaty przez megafon.

Poniżej znajduje się kilka wytycznych, jak powinno brzmieć dobre czytanie i wskazówki, które mogą być pomocne przy osiągnięciu pożądanego efektu:

  • czytać naturalnie – każdy ma swoją naturalną intonację, z jaką mówi. Kiedy ktoś np. opowiada koledze o filmie na którym ostatnio był w kinie, nieświadomie robi to w interesujący sposób: moduluje głos, robi pauzy tam gdzie trzeba, zwalnia, przyspiesza itp. Jeśli kolega jest choć trochę zainteresowany tematem, słuchanie przychodzi mu z łatwością, nie męczy go. Natomiast kiedy ta sama osoba czyta w kościele, najczęściej wpada w manierę „kościelnego” czytania, które jest nienaturalne: monotonne, schematyczne, z bardzo ograniczoną intonacją (wszystko na jednym tonie). Takie czytanie męczy słuchaczy, sprawia, że się rozpraszają albo zupełnie wyłączają. Jak się przygotowywać? Po kilkakrotnym przeczytaniu zamknąć czytanie i opowiedzieć je z pamięci własnymi słowami, tak żeby zachować sens. Potem otworzyć czytanie i spróbować przeczytać ponownie w taki sposób jak zostało opowiedziane.
  • czytać zgodnie ze gatunkiem czytania – jeśli ktoś czyta o proroku Jonaszu głoszącym upomnienie mieszkańcom Niniwy, niech czyta w taki sposób, jakby opowiadał ludziom w kościele historię, zdarzenie. Jeśli czyta fragment z Listu św. Pawła 1Kor 7,29-31, niech poczuje się, jakby przedstawiał ludziom argumentację za tym, że tak naprawdę nie mają zbyt wiele czasu, by wybrać w swoim życiu Boga. Jeśli czyta hymn, czy inny fragment poetycki, niech się poczuje trochę jakby deklamował wiersz itd.
  • zbudować ciągłość czytania – intonacja głosu powinna być jak nić, która prowadzi uwagę słuchacza od pierwszego zdania czytania po ostatnie. A więc nie oddzielne, niezależne zdania wypowiadane w jednostajnym rytmie jak stukot kół pociągu, bo to rozprasza uwagę i usypia. Z jednymi czytaniami uda się to łatwiej niż z innymi (z niektórymi w ogóle się nie uda), ale można o to zawalczyć. Jak? Przygotowując się podzielić sobie tekst na kolejne fragmenty, które w jakiś sposób wynikają jeden z drugiego.
  • unikać przesady i aktorstwa – naszym zadaniem jest oddać sens, nie zagrać na emocjach. Naturalność ponad wszystko!
  • zadbać o dobrą emisję głosu – wysyłać głos w przestrzeń przed siebie, a nie do wewnątrz siebie; Jak to zrobić? Wybrać sobie jakiegoś człowieka, który stoi na końcu kościoła i czytając wyobrażać sobie, że się mówi do niego;
  • nie bać się pauz – ważniejszym słowom czy zdaniom trzeba dać wybrzmieć. Oczywiście, jak ze wszystkim, bez przesady.
  • nie spieszyć się z rozpoczęciem czytania – poczekać, aż ludzie usiądą, usadowią się i przestaną wiercić. Jak się zrobi cisza i wszyscy zaczną się zastanawiać „dlaczego on stoi i nie czyta?!”, dopiero zacząć. Mamy wtedy ich uwagę.
  • Przede wszystkim nie poddawać się, że nie wychodzi! Ćwiczenie czyni mistrza!

Autor: dk. Krzysztof Kucharski

Obecnie odbywa praktyki diakonatu w parafii św. Józefa w Pruszkowie i przygotowuje się do święceń prezbiteriatu. 

Czytania na każdy dzień (Rok B, I)

Oznacz swoją wspólnotę na mapie Archidiecezji Warszawskiej

Poszerz wiedzę z Nawigacją Liturgiczną GPS

O Jezusie ukrytym w chlebie

Biblistyka

  • Grota 4 - narodzenia Jezusa

    #Grota (4) Narodzenia Jezusa

    Autor: ks. Mateusz Wyrzykowski Grota Narodzenia Pańskiego znajduje się w Betlejem. Już sama nazwa tego miasta pokazuje nam, jak niezwykłe są Boże plany. Słowo „Betlejem” oznacza bowiem „dom ciała” lub „dom chleba”. Miejsce, gdzie urodził się Jezus, odnosi się więc zarówno do historycznego wydarzenia, którym jest Wcielenie Syna Bożego, jak i do Chrystusa Eucharystycznego. Stajemy…

  • Grota 3 - Józefa

    #Grota (3) Józefa

    Autor: ks. Mateusz Wyrzykowski Pismo Święte o Józefie mówi bardzo mało – nie znajdziemy tam ani jednego słowa, które wypowiedział, nie dowiemy się, jak poznał Maryję ani kiedy nastąpił kres jego życia. Tradycja przedstawia go jako cieślę. W powszechnym odbiorze miał być człowiekiem, który w domu zajmuje się wyrabianiem mebli, narzędzi rzemieślniczych czy prostych „maszyn”…

Księgi liturgiczne

  • maszyna do pisania

    Podręcznik Chrześcijanina, czyli jak zbudowany jest Lekcjonarz mszalny

    Autor: Kamil Godlewski Kościół poprzez Słowo Boże ukazuje głęboką treść i logikę wydarzeń zbawczych. Za pomocą czytań przytaczanych podczas liturgii słowa w czasie Mszy Świętej objaśnia ludowi bożemu, dlaczego Pismo Święte jest księgą wewnętrznie spójną i ułożenie poszczególnych ksiąg absolutnie nie jest dziełem przypadku. W Starym Testamencie bowiem Nowy się ukrywa, a w Nowym Testamencie…

Liturgika ogólna

  • kruchta

    Liturgia jako zbawczy dialog i święta wymiana

    Ojcowie Soboru Watykańskiego II twierdzą, że liturgia jest źródłem, z którego wypływa życie Kościoła, i jest szczytem, do którego życie Kościoła zmierza. Czym dokładnie jest więc liturgia? Jakie nici porozumienia są w niej zawarte?  Co jest wymieniane, kto z kim rozmawia? Artykuł księdza dr. Krzysztofa Filipowicza (kliknij aby przejść do publikacji) odpowiadający na nurtujące pytania, dążący…

  • sobor-wat-2

    Oczekiwania wobec reformy liturgicznej Soboru Watykańskiego II w pismach Josepha Ratzingera

    Beatyfikacja papieża Pawła VI, która odbyła się w połowie października – jest doskonałą okazją do przyjrzenia się soborowej reformie liturgicznej. Spróbujmy prześledzić ją przez pryzmat pism papieża seniora Benedykta XVI, który był świadkiem dokonujących się przemian. Publikacja z Warszawskich Studiów Teologicznych dostępna jest tutaj.

Sport

  • wakacje2015dslaw

    #wakacje2015dslaw

    Czas wakacji już minął, wspólnoty podczas wyjazdów się zintegrowały. Podobnie jak zimą otrzymaliśmy 4 zdjęcia z wyjazdów. Publicznych hasztagów na Facebooku było niestety niewiele, ale mamy nadzieje, że to z powodu braku zasięgu i czasu na elektronikę. Rekolekcje wakacyjne dają tak zwanego kopa na cały rok pracy we wspólnocie :] Wyjazd wakacyjny parafie zorganizowały w…

  • wakacje2015dslaw

    #wakacje2015dslaw – czyli wspólne zdjęcie z wyjazdu

    Rok szkolny się zakończył. Liczymy, że ministranci otrzymali błogosławieństwo po roku formacji.  Podczas wakacji letnich wiele parafii organizuje wyjazdy w różne części Polski (i nie tylko) dla dzieci i młodzieży.  Podobnie jak zimą chcielibyśmy stworzyć wspólne zdjęcie ministrantów, lektorów i osób śpiewających w scholi tym razem z wakacyjnego wyjazdu. Z ferii zimowych otrzymaliśmy tylko 4 zdjęcia (http://dsl.waw.pl/2015/02/ferie-2015-wspolne-zdjecie/),…

Najświętszy Sakrament

  • najswietszy_sakrament-ikona

    Nawiedzenie; Procesja eucharystyczna; Błogosławieństwo Najświętszym Sakramentem

    Autor: dk. Krzysztof Kucharski Nawiedzenie Od adoracji trzeba odróżnić nawiedzenie Najświętszego Sakramentu, wystawionego lub schowanego w tabernakulum, które jest formą krótkiej „wizyty” złożonej Jezusowi. Wyraża naszą wiarę w osobową obecność Chrystusa w Najświętszym Sakramencie Odwiedzając  traktujemy Go wtedy jak przyjaciela, z którym utrzymuje się regularny kontakt pogłębiając znajomość. Jeśli nie mamy akurat czasu na dłuższą…

  • najswietszy_sakrament-ikona

    Adoracja Najświętszego Sakramentu

    Autor: dk. Krzysztof Kucharski Jak powinna przebiegać adoracja Najświętszego Sakramentu? Nie ma konkretnego schematu, natomiast podane są pewne wytyczne: modlitwa powinna być skoncentrowana na Chrystusie, a nie np. na Maryi czy świętych; Przy okazji pojawia się problem nabożeństwa majowego i pierwszosobotniego przed wystawionym Najświętszym Sakramentem, ale nie będziemy się w niego tu zagłębiać; powinna zawierać…

Nawigacja liturgiczna GPS

  • GPS-liturgiczna_nawigacja-2seria

    #2.13 „Gesty rąk” podczas Mszy Świętej

    Autor: ks Piotr Kucharczyk Czy zauważyłeś, jak wiele postaw podczas Mszy „zajmują ręce kapłana”? Być może zastanawiałeś się czy tak musi być? Czy ksiądz wybiera sobie właściwy gest, aby dobitniej podkreślić przesłanie, któremu gest towarzyszy?  – Nie, te gesty to wskazania, którym kapłan się podporządkowuje. To prawda, że liturgia pozostawia kapłanowi dobrowolność w niektórych swoich…

  • GPS-liturgiczna_nawigacja-2seria

    #2.12 Uwielbienie

    Autor: ks Piotr Kucharczyk Uwielbienie można nazwać najbardziej wzniosłą postawą człowieka podczas Mszy Świętej. Z reguły jej nie widać, choć zdarza się, że emocjonalnie przeżywany moment uwielbienia staje się wyeksponowany, co jednak łatwo może doprowadzić do ekshibicjonizmu duchowego, a nie do pobożności. Uwielbienie jest postawą modlącej się duszy, zakochanego w Bogu serca. Szczególny czas uwielbienia…

Poradnik lektora

  • zEk8RJdmQrqja2XwbjgJ_DSC_2368

    Jak przygotować czytanie

    Autor: dk. Krzysztof Kucharski Wstęp, czyli trochę teorii Zadaniem czytającego jest odkryć sens zawarty w treści czytania i przekazać go wiernym przez odpowiednią interpretację. Wynikają stąd dwie rzeczy. Po pierwsze, czytanie posiada jakiś sens, czyli o coś w nim chodzi. Zatem należy najpierw samemu zrozumieć o co chodzi w czytaniu zanim zacznie się je czytać…

Kultura

  • quovadus3tys-wmsd

    Spektakl „Quo vadis – trzecie tysiąclecie”

    Co się dzieje, gdy pieniądz zastępuje Boga? Jak wyglądałby świat bez wojen, granic, narodów, w którym rządziłaby konsumpcja? Czy wiara, nadzieja i miłość mogą przetrwać w społeczeństwie ogłupionych konsumentów? Na te pytania starają się odpowiedzieć klerycy warszawskiego seminarium w sztuce “Quo vadis – trzecie tysiąclecie”.  Terminy: grudzień 2015 12 Sob: 19:00 13 Nd: 16:30; 19:00…

  • t

    Koncert Muzyki Organowej

    Już 6 czerwca tego roku w kościele Ewangelicko-Augsburskim Świętej Trójcy w Warszawie odbędzie się koncert znamienitego wirtuoza muzyki organowej – Tomasza Adama Nowaka – laureata wielu międzynarodowych konkursów, jedynego Polaka w historii, który zajął pierwsze miejsce w prestiżowym Międzynarodowym Konkursie Improwizacji Organowej w Haarlem, w Holandii. Muzyka jest językiem uniwersalnym. Łączy ludzi we wspólnym przeżywaniu,…

Szaty liturgiczne

  • szaty liturgiczne

    #7 Humerał

    Autor: ks Piotr Kucharczyk Humerał, cóż to takiego? – wcale by mnie dziś nie zdziwiło takie pytanie. Inspirowany nim chcę nie tylko przypomnieć, czym jest humerał, ale dołożę także wszelkich starań, abyśmy odkryli jego istotne znaczenie. Humerał jest białym płótnem zakładanym pod albę lub w tradycji zakonnej przyszywanym do kaptura, używanym w czasie sprawowania Mszy…

  • szaty liturgiczne

    #6 Kapa

    Autor: ks Piotr Kucharczyk W kapie ukryte jest pewne podobieństwo do ornatu. Jednak nie można stawiać na równi tych dwu różnych szat. Różnych, pomimo że są do siebie na pozór podobne. Istnieje kilka znaczących różnic między kapą a ornatem. W zgromadzeniu liturgicznym ornat zakłada ten, kto przewodniczy, jak i ten, kto koncelebruje. Kapę natomiast może…

Wiedza ogólna

  • zakładanie butów

    Na randkę (…) z obowiązku

    Autor: ks. Piotr Maciejak  Kiedy wreszcie wybije ta długo oczekiwana godzina? Czekam, czekam i nie mogę się doczekać… Czy wszystko jest przygotowane? Zapięte na ostatni guzik? Czy dobrze wyglądam?… Takie pytania mogą rodzić się w sercu zakochanych osób, którzy oczekują na wspólne spotkanie. Czas się dłuży, a oni chcieliby być razem. To pragnienie spotkania z…

  • blizej_liturgii

    Pokuta w liturgii Kościoła

    Autor: ks. Rafał Łaskawski Każdy chrześcijanin obdarzony przez Boga darem nowego życia w sakramencie chrztu i wezwany do ustawicznego jego rozwoju oraz ciągłego doskonalenia naśladowania Chrystusa stosownie do swego powołania i stanu życia, powinien czynić pokutę. Jeśli popełni grzech ciężki, który zrywa jego więzi przyjaźni z Bogiem i Kościołem, powinien poddać się pokucie sakramentalnej, tzn….

Fotorelacje

  • DSC_0015

    Eliminacje do Mistrzostw Polski SL w Futsalu 2015

    Fotorelacja z Eliminacji do Mistrzostw Polski Służby Liturgicznej w halowej piłce nożnej 2015. Turniej odbył się na hali sportowej OSiR Ochota, 21 marca, przy ul.Nowowiejska 37B.

  • Wręczenie pucharów Arcybiskupa Warszawskiego

    Fotorelacja z uroczystości wręczenia pucharów Arcybiskupa Warszawskiego za Turniej w Tenisie Stołowym. Rozdanie nagród odbyło się w domu księdza Kardynała Kazimierza Nycza przy ul. Miodowej w Warszawie.  Zdjęcia udostępnione dzięki uprzejmości pana Wojciecha Łączyńskiego.  

Kursy

  • kurs-psauterzysta

    Wobec aniołów psalm zaśpiewam Panu!

    Czy masz pragnienie śpiewać psalmy na cześć Pana…? Jeśli chcesz nabyć tę umiejętność, przyjdź na Kurs dla Psałterzystów! Siostry Uczennice Boskiego Mistrza, Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie, Sekcja św. Jana Chrzciciela oraz Duszpasterstwo Służby Liturgicznej Archidiecezji Warszawskiej zapraszają na Kurs dla Psałterzystów, który odbędzie się w ramach Centrum Liturgiczno-Biblijnego PWTW. Celem kursu jest kompetentne przygotowanie…

  • kurs muzyki

    Jak Cię wyśpiewać Tajemnico…?

    Siostry Uczennice Boskiego Mistrza i Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie Sekcja św. Jana Chrzciciela zapraszają na kurs Muzyki Liturgicznej. Jest on włączony w program Centrum Liturgiczno-Biblijnego PWTW. Celem kursu jest: formacja oraz kompetentne przygotowanie osób wykonujących muzykę liturgiczną, do pełnienia tej posługi w sposób świadomy, godny i owocny. Kurs Muzyki Liturgicznej odbędzie się w domu…

Polecane linki