najswietszy_sakrament-ikona
Najświętszy Sakrament

Przechowywanie Najświętszego Sakramentu

395

Autor: dk. Krzysztof Kucharski

Przez pierwsze tysiąc lat historii Kościoła nie praktykowano oddawania publicznej czci Najświętszemu Sakramentowi, natomiast od samego początku Najświętszy Sakrament przechowywano. W jakim celu? Zanim odpowiemy na to pytanie, warto najpierw sobie zadać dodatkowe, najbardziej podstawowe pytanie. Skąd się bierze Najświętszy Sakrament? Odpowiedź, dla niektórych oczywista, brzmi: z Mszy Świętej. Jedynym „źródłem” Najświętszego Sakramentu jest przeistoczenie chleba i wina w Ciało i Krew Pańską, które dokonuje się w czasie Mszy Świętej. Jeśli zatem wierni podczas mszy spożyją wszystkie konsekrowane hostie, Najświętszego Sakramentu w kościele nie będzie. Jednak np. w II wieku, a mamy na to świadectwo w pismach św. Justyna Męczennika, zostawiano nieco Ciała Pańskiego „na później”, pomimo, że liczba uczestników mszy była niewielka, i nie byłoby kłopotu z dokładnym policzeniem, na ile kawałków połamać dla nich chleb. Otóż, postępowano tak, aby po Mszy Świętej zanieść Ciało Pańskie chorym, a także, co najistotniejsze, by Najświętszy Sakrament był dostępny na wypadek, gdy trzeba będzie udzielić komunii świętej umierającemu. Dostępność tego tzw. wiatyku, czyli pokarmu na drogę (od łac. via – droga)  była sprawą tak istotną, że Sobór Nicejski z 325 r. postanowił w jednym z kanonów, że nikt w momencie śmierci nie powinien być go pozbawiony.

Gdzie przechowywano Najświętszy Sakrament? Na samym początku w prywatnych domach, np. w czasie prześladowań chrześcijanie mogli mieć Najświętszy Sakrament u siebie, ponieważ byli poważnie zagrożeni śmiercią. Później, w obawie przed profanacją, stopniowo zaostrzano wymagania co do warunków przechowywania, powierzając odpowiedzialność za to proboszczom parafii. Jakie były to wymagania? Najświętszy Sakrament miał być przechowywany ze czcią i odpowiednio zabezpieczony. W praktyce umieszczano Go w szkatułkach w kształcie gołębicy lub wieży, wykonanych z drogocennych metali. W którym miejscu kościoła (nad ołtarzem, w zakrystii, gdzie indziej) kładziono wówczas, w pierwszym tysiącleciu chrześcijaństwa, te szkatułki dziś do końca nie wiemy. W kościołach Anglii i Francji, na początku drugiego tysiąclecia, najczęściej spotykanym sposobem było zawieszenie skrzynki o  kształcie gołębicy na sznurze w niewielkiej odległości ponad głównym ołtarzem.

Współcześnie, Najświętszy Sakrament przechowuje się w kościele w tabernakulum (łac. tabernaculum – namiot), które, zgodnie z kanonem 938 prawa kanonicznego musi spełniać szereg warunków:być nieusuwalne, wykonane z materiału trwałego, nieprzeźroczystego, zamykane a klucz starannie strzeżony, umieszczone w stosownie przyozdobionej i widocznej części kościoła, odpowiedniej dla modlitwy. Ściśle rzecz ujmując w tabernakulum znajdują się różne naczynia liturgiczne, a dopiero w nich Najświętszy Sakrament. Należą do nich: cyborium (gr. kiborion – puchar), czyli puszka; kustodia (łac. custodire – strzec, pilnować), czyli mały pojemnik na konsekrowaną hostię do adoracji; melchizedek, czyli uchwyt w kształcie półksiężyca, przytrzymujący konsekrowaną hostię w kustodii lub monstrancji; pyksis (łac. pyxis – pudełko), czyli małe, płaskie zamykane puzderko, w którym mieści się zazwyczaj kilka hostii i w którym nosi się Najświętszy Sakrament do chorych. Przed tabernakulum powinna stale się palić specjalna lampka, „aby wskazywać na obecność Chrystusa i pobudzać do Jego czci”.

Istotną czynnością związaną z przechowywaniem Najświętszego Sakramentu jest Jego odnawianie, a więc dbanie o to by przechowywane w tabernakulum hostie były regularnie spożywane przez wiernych, a na ich miejsce konsekrowane nowe. Chodzi o to, by nie doszło do zepsucia, np. zapleśnienia chleba, pod postacią którego obecny jest Chrystus.

Zobacz również:


Autor: dk. Krzysztof Kucharski

Obecnie odbywa praktyki diakonatu w parafii św. Józefa w Pruszkowie i przygotowuje się do święceń prezbiteriatu. 

Czytania na każdy dzień (Rok B, I)

Oznacz swoją wspólnotę na mapie Archidiecezji Warszawskiej