najswietszy_sakrament-ikona
Najświętszy Sakrament

Wystawienie Najświętszego Sakramentu

1363

Autor: dk. Krzysztof Kucharski

Pierwszym elementem rodzącego się w ludziach w średniowieczu pragnienia oddawania publicznie czci Chrystusowi obecnemu w Najświętszym Sakramencie było wprowadzenie podniesienia hostii podczas Mszy świętej, bezpośrednio po słowach przeistoczenia. Stało się to po raz pierwszy najprawdopodobniej w Paryżu ok. 1200 roku w dość ciekawych okolicznościach. Mianowicie, niektórzy z tamtejszych teologów utrzymywali, że przeistoczenie chleba w Ciało Pańskie zachodzi dopiero wtedy, gdy zostanie wypowiedziana formuła konsekracji dla obu postaci, czyli chleba i wina. Doszło do sporów, i kapłani, którzy byli przekonani, że Ciało Pańskie znajduje się na ołtarzu już po wypowiedzeniu słów konsekracji chleba, dawali wyraz temu przekonaniu, podnosząc hostię ponad kielich w geście adoracji, bezpośrednio po słowach: „To jest bowiem Ciało moje, które za was będzie wydane”. W ten sposób ukazywali ją obecnemu na mszy ludowi, zachęcając także do adoracji Chrystusa obecnego w podniesionej hostii. Bardzo szybko, bo już w XIII wieku, ta praktyka stała się powszechna w zachodnim chrześcijaństwie, a moment podniesienia hostii dodatkowo podkreślono przez wprowadzenie ostrzegawczego dzwonka, a nawet bicia w dzwony. Co ciekawe, podniesienie kielicha z Krwią Pańską po słowach konsekracji wina pojawiło się znacznie później, dopiero w XV wieku.

Podniesienie hostii podczas Mszy Świętej wyzwoliło wśród wiernych wielką pobożność, związaną z patrzeniem na Najświętszy Sakrament – wierzono, że ze spojrzeniem na Zbawcę obecnego w konsekrowanej hostii wiążą się obietnice wielkich łask, np.  zachowanie od nagłej śmierci, chorób, głodu, pożaru itp. Podczas podniesienia opuszczano specjalnie czarną zasłonę i stawiano za kapłanem usługujących z zapalonymi pochodniami, wszystko po to, aby Najświętszy Sakrament był jak najlepiej widoczny. Dochodziło także do nadużyć, np. wierzono, że kto spojrzy na Najświętszy Sakrament, w tym dniu się nie postarzeje.

Kolejnym krokiem na drodze rozwoju pobożności eucharystycznej było dążenie do adorowania Najświętszego Sakramentu także poza Mszą Świętą, co realizuje się także w XIII w. W wieku XIV w Niemczech praktyka wystawiania Najświętszego Sakramentu do adoracji wiernych była już ugruntowana; używano do tego specjalnie wykonanych naczyń liturgicznych, nazywanych monstrancjami (łac. monstrare – pokazywać). W wielu kościołach Najświętszy Sakrament w monstrancji wystawiano na cały dzień – bł. Dorota z Prus  (+1394) przychodziła do stu razy w ciągu jednego dnia, aby popatrzeć na Najświętszy Sakrament. Biskupi próbowali przejściowo ograniczać te praktyki adoracyjne, bojąc się, że zbyt częste i zbyt długie wystawienia spowodują spadek czci dla Najświętszego Sakramentu przez spowszednienie, ale nie zahamowało to zwyczaju adoracji przez wiernych. Jako ciekawy przypadek kompromisu w tej kwestii wspomnijmy tzw. sakramentaria, czyli wykute w kamieniu, bogato rzeźbione kapliczki Najświętszego Sakramentu, umieszczane w najbardziej widocznej części kościoła, np. obok ołtarza. Tam, monstrancję z Najświętszym Sakramentem umieszczano za zamkniętą kratą w taki sposób, że hostia była widoczna dla modlących się na zewnątrz ludzi, ale w niewyraźnym świetle.

W 1537 roku wieku po raz pierwszy odbywa się w Mediolanie czterdziestogodzinne nabożeństwo, jako ciągła trwająca 40 godzin adoracja wystawionego Najświętszego Sakramentu. W 1592 roku papież Klemens VIII ustanowił w Rzymie ciąg czterdziestogodzinnych nabożeństw w kolejnych kościołach miasta, tak aby przez cały rok trwała nieprzerwana adoracja Najświętszego Sakramentu w intencji o pokój dla świata chrześcijańskiego zagrożonego wtedy szczególnie najazdem tureckim. Od tego czasu można mówić o tzw. adoracji wieczystej, tj. trwającej dzień i noc, rozszerzającej się stopniowo na cały świat. W 1641 roku w Paryżu powstało pierwsze stowarzyszenie kobiet, którego celem była adoracja Najświętszego Sakramentu. Obecnie takich zgromadzeń jest wiele, można wymienić np. benedyktynki-sakramentki, których warszawski klasztor znajduje się na Rynku Nowego Miasta, i gdzie również trwa wieczysta adoracja. W naszych czasach w wielu kościołach i kaplicach na całym świecie przez 24 godziny na dobę adorowany jest Najświętszy Sakrament.

Co na temat wystawienia Najświętszego Sakramentu mówią przepisy liturgiczne? Istnieją dwie formy wystawienia: uroczysta, czyli trwająca przez dłuższy czas (niekiedy nazywana ciągle czterdziestogodzinnym nabożeństwem), oraz zwykła, czyli trwająca przez krótki czas. Uroczyste wystawienie typowo odbywa się w parafii raz do roku (tak przynajmniej zaleca kodeks prawa kanonicznego kan. 942) i wymaga zgody ordynariusza miejsca, natomiast wszystkie pozostałe wystawienia: z okazji nabożeństw eucharystycznych, różańcowych, majowych, czerwcowych, pierwszopiątkowych, gorzkich żali, cotygodniowej czy comiesięcznej adoracji i in. kwalifikują się jako zwykłe wystawienia. Najświętszy Sakrament wystawia się na ołtarzu przykrytym obrusem i korporałem, w monstrancji lub w puszce; jeśli wystawia się w monstrancji należy zapalić cztery lub sześć świec (tyle co do Mszy Świętej) i okadzić, natomiast jeśli w puszce przynajmniej dwie świece a okadzenie jest opcjonalne. Wystawić i schować Najświętszy Sakrament poza kapłanem i diakonem może także akolita oraz nadzwyczajny szafarz komunii świętej, jednak nie mogą oni udzielić błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem. Przed wystawionym Najświętszym Sakramentem przyklęka się na jedno kolano, tak samo jak przed tabernakulum.

Nie wolno: odprawiać Mszy Świętej przy wystawionym Najświętszym Sakramencie, chyba że wystawienie odbywa się w osobnej kaplicy lub nawie kościoła oraz wystawiać Najświętszego Sakramentu tylko do błogosławieństwa. Szczególnie istotny jest pierwszy zakaz, który ma na celu ukazanie pierwszoplanowego miejsca Eucharystii w Kościele i zależności wystawienia Najświętszego Sakramentu od przeistoczenia dokonującego się na mszy. Wspomnieliśmy o tym na początku, przy pytaniu: skąd bierze się Najświętszy Sakrament.

Zobacz również:


Autor: dk. Krzysztof Kucharski

Obecnie odbywa praktyki diakonatu w parafii św. Józefa w Pruszkowie i przygotowuje się do święceń prezbiteriatu. 

Czytania na każdy dzień (Rok B, I)

Oznacz swoją wspólnotę na mapie Archidiecezji Warszawskiej

Poszerz wiedzę z Nawigacją Liturgiczną GPS

O Jezusie ukrytym w chlebie

Biblistyka

  • Grota 4 - narodzenia Jezusa

    #Grota (4) Narodzenia Jezusa

    Autor: ks. Mateusz Wyrzykowski Grota Narodzenia Pańskiego znajduje się w Betlejem. Już sama nazwa tego miasta pokazuje nam, jak niezwykłe są Boże plany. Słowo „Betlejem” oznacza bowiem „dom ciała” lub „dom chleba”. Miejsce, gdzie urodził się Jezus, odnosi się więc zarówno do historycznego wydarzenia, którym jest Wcielenie Syna Bożego, jak i do Chrystusa Eucharystycznego. Stajemy…

  • Grota 3 - Józefa

    #Grota (3) Józefa

    Autor: ks. Mateusz Wyrzykowski Pismo Święte o Józefie mówi bardzo mało – nie znajdziemy tam ani jednego słowa, które wypowiedział, nie dowiemy się, jak poznał Maryję ani kiedy nastąpił kres jego życia. Tradycja przedstawia go jako cieślę. W powszechnym odbiorze miał być człowiekiem, który w domu zajmuje się wyrabianiem mebli, narzędzi rzemieślniczych czy prostych „maszyn”…

Księgi liturgiczne

  • maszyna do pisania

    Podręcznik Chrześcijanina, czyli jak zbudowany jest Lekcjonarz mszalny

    Autor: Kamil Godlewski Kościół poprzez Słowo Boże ukazuje głęboką treść i logikę wydarzeń zbawczych. Za pomocą czytań przytaczanych podczas liturgii słowa w czasie Mszy Świętej objaśnia ludowi bożemu, dlaczego Pismo Święte jest księgą wewnętrznie spójną i ułożenie poszczególnych ksiąg absolutnie nie jest dziełem przypadku. W Starym Testamencie bowiem Nowy się ukrywa, a w Nowym Testamencie…

Liturgika ogólna

  • kruchta

    Liturgia jako zbawczy dialog i święta wymiana

    Ojcowie Soboru Watykańskiego II twierdzą, że liturgia jest źródłem, z którego wypływa życie Kościoła, i jest szczytem, do którego życie Kościoła zmierza. Czym dokładnie jest więc liturgia? Jakie nici porozumienia są w niej zawarte?  Co jest wymieniane, kto z kim rozmawia? Artykuł księdza dr. Krzysztofa Filipowicza (kliknij aby przejść do publikacji) odpowiadający na nurtujące pytania, dążący…

  • sobor-wat-2

    Oczekiwania wobec reformy liturgicznej Soboru Watykańskiego II w pismach Josepha Ratzingera

    Beatyfikacja papieża Pawła VI, która odbyła się w połowie października – jest doskonałą okazją do przyjrzenia się soborowej reformie liturgicznej. Spróbujmy prześledzić ją przez pryzmat pism papieża seniora Benedykta XVI, który był świadkiem dokonujących się przemian. Publikacja z Warszawskich Studiów Teologicznych dostępna jest tutaj.

Sport

  • wakacje2015dslaw

    #wakacje2015dslaw

    Czas wakacji już minął, wspólnoty podczas wyjazdów się zintegrowały. Podobnie jak zimą otrzymaliśmy 4 zdjęcia z wyjazdów. Publicznych hasztagów na Facebooku było niestety niewiele, ale mamy nadzieje, że to z powodu braku zasięgu i czasu na elektronikę. Rekolekcje wakacyjne dają tak zwanego kopa na cały rok pracy we wspólnocie :] Wyjazd wakacyjny parafie zorganizowały w…

  • wakacje2015dslaw

    #wakacje2015dslaw – czyli wspólne zdjęcie z wyjazdu

    Rok szkolny się zakończył. Liczymy, że ministranci otrzymali błogosławieństwo po roku formacji.  Podczas wakacji letnich wiele parafii organizuje wyjazdy w różne części Polski (i nie tylko) dla dzieci i młodzieży.  Podobnie jak zimą chcielibyśmy stworzyć wspólne zdjęcie ministrantów, lektorów i osób śpiewających w scholi tym razem z wakacyjnego wyjazdu. Z ferii zimowych otrzymaliśmy tylko 4 zdjęcia (http://dsl.waw.pl/2015/02/ferie-2015-wspolne-zdjecie/),…

Najświętszy Sakrament

  • najswietszy_sakrament-ikona

    Nawiedzenie; Procesja eucharystyczna; Błogosławieństwo Najświętszym Sakramentem

    Autor: dk. Krzysztof Kucharski Nawiedzenie Od adoracji trzeba odróżnić nawiedzenie Najświętszego Sakramentu, wystawionego lub schowanego w tabernakulum, które jest formą krótkiej „wizyty” złożonej Jezusowi. Wyraża naszą wiarę w osobową obecność Chrystusa w Najświętszym Sakramencie Odwiedzając  traktujemy Go wtedy jak przyjaciela, z którym utrzymuje się regularny kontakt pogłębiając znajomość. Jeśli nie mamy akurat czasu na dłuższą…

  • najswietszy_sakrament-ikona

    Adoracja Najświętszego Sakramentu

    Autor: dk. Krzysztof Kucharski Jak powinna przebiegać adoracja Najświętszego Sakramentu? Nie ma konkretnego schematu, natomiast podane są pewne wytyczne: modlitwa powinna być skoncentrowana na Chrystusie, a nie np. na Maryi czy świętych; Przy okazji pojawia się problem nabożeństwa majowego i pierwszosobotniego przed wystawionym Najświętszym Sakramentem, ale nie będziemy się w niego tu zagłębiać; powinna zawierać…

Nawigacja liturgiczna GPS

  • GPS-liturgiczna_nawigacja-2seria

    #2.13 „Gesty rąk” podczas Mszy Świętej

    Autor: ks Piotr Kucharczyk Czy zauważyłeś, jak wiele postaw podczas Mszy „zajmują ręce kapłana”? Być może zastanawiałeś się czy tak musi być? Czy ksiądz wybiera sobie właściwy gest, aby dobitniej podkreślić przesłanie, któremu gest towarzyszy?  – Nie, te gesty to wskazania, którym kapłan się podporządkowuje. To prawda, że liturgia pozostawia kapłanowi dobrowolność w niektórych swoich…

  • GPS-liturgiczna_nawigacja-2seria

    #2.12 Uwielbienie

    Autor: ks Piotr Kucharczyk Uwielbienie można nazwać najbardziej wzniosłą postawą człowieka podczas Mszy Świętej. Z reguły jej nie widać, choć zdarza się, że emocjonalnie przeżywany moment uwielbienia staje się wyeksponowany, co jednak łatwo może doprowadzić do ekshibicjonizmu duchowego, a nie do pobożności. Uwielbienie jest postawą modlącej się duszy, zakochanego w Bogu serca. Szczególny czas uwielbienia…

Poradnik lektora

  • zEk8RJdmQrqja2XwbjgJ_DSC_2368

    Jak przygotować czytanie

    Autor: dk. Krzysztof Kucharski Wstęp, czyli trochę teorii Zadaniem czytającego jest odkryć sens zawarty w treści czytania i przekazać go wiernym przez odpowiednią interpretację. Wynikają stąd dwie rzeczy. Po pierwsze, czytanie posiada jakiś sens, czyli o coś w nim chodzi. Zatem należy najpierw samemu zrozumieć o co chodzi w czytaniu zanim zacznie się je czytać…

Kultura

  • quovadus3tys-wmsd

    Spektakl „Quo vadis – trzecie tysiąclecie”

    Co się dzieje, gdy pieniądz zastępuje Boga? Jak wyglądałby świat bez wojen, granic, narodów, w którym rządziłaby konsumpcja? Czy wiara, nadzieja i miłość mogą przetrwać w społeczeństwie ogłupionych konsumentów? Na te pytania starają się odpowiedzieć klerycy warszawskiego seminarium w sztuce “Quo vadis – trzecie tysiąclecie”.  Terminy: grudzień 2015 12 Sob: 19:00 13 Nd: 16:30; 19:00…

  • t

    Koncert Muzyki Organowej

    Już 6 czerwca tego roku w kościele Ewangelicko-Augsburskim Świętej Trójcy w Warszawie odbędzie się koncert znamienitego wirtuoza muzyki organowej – Tomasza Adama Nowaka – laureata wielu międzynarodowych konkursów, jedynego Polaka w historii, który zajął pierwsze miejsce w prestiżowym Międzynarodowym Konkursie Improwizacji Organowej w Haarlem, w Holandii. Muzyka jest językiem uniwersalnym. Łączy ludzi we wspólnym przeżywaniu,…

Szaty liturgiczne

  • szaty liturgiczne

    #7 Humerał

    Autor: ks Piotr Kucharczyk Humerał, cóż to takiego? – wcale by mnie dziś nie zdziwiło takie pytanie. Inspirowany nim chcę nie tylko przypomnieć, czym jest humerał, ale dołożę także wszelkich starań, abyśmy odkryli jego istotne znaczenie. Humerał jest białym płótnem zakładanym pod albę lub w tradycji zakonnej przyszywanym do kaptura, używanym w czasie sprawowania Mszy…

  • szaty liturgiczne

    #6 Kapa

    Autor: ks Piotr Kucharczyk W kapie ukryte jest pewne podobieństwo do ornatu. Jednak nie można stawiać na równi tych dwu różnych szat. Różnych, pomimo że są do siebie na pozór podobne. Istnieje kilka znaczących różnic między kapą a ornatem. W zgromadzeniu liturgicznym ornat zakłada ten, kto przewodniczy, jak i ten, kto koncelebruje. Kapę natomiast może…

Wiedza ogólna

  • zakładanie butów

    Na randkę (…) z obowiązku

    Autor: ks. Piotr Maciejak  Kiedy wreszcie wybije ta długo oczekiwana godzina? Czekam, czekam i nie mogę się doczekać… Czy wszystko jest przygotowane? Zapięte na ostatni guzik? Czy dobrze wyglądam?… Takie pytania mogą rodzić się w sercu zakochanych osób, którzy oczekują na wspólne spotkanie. Czas się dłuży, a oni chcieliby być razem. To pragnienie spotkania z…

  • blizej_liturgii

    Pokuta w liturgii Kościoła

    Autor: ks. Rafał Łaskawski Każdy chrześcijanin obdarzony przez Boga darem nowego życia w sakramencie chrztu i wezwany do ustawicznego jego rozwoju oraz ciągłego doskonalenia naśladowania Chrystusa stosownie do swego powołania i stanu życia, powinien czynić pokutę. Jeśli popełni grzech ciężki, który zrywa jego więzi przyjaźni z Bogiem i Kościołem, powinien poddać się pokucie sakramentalnej, tzn….

Fotorelacje

  • DSC_0015

    Eliminacje do Mistrzostw Polski SL w Futsalu 2015

    Fotorelacja z Eliminacji do Mistrzostw Polski Służby Liturgicznej w halowej piłce nożnej 2015. Turniej odbył się na hali sportowej OSiR Ochota, 21 marca, przy ul.Nowowiejska 37B.

  • Wręczenie pucharów Arcybiskupa Warszawskiego

    Fotorelacja z uroczystości wręczenia pucharów Arcybiskupa Warszawskiego za Turniej w Tenisie Stołowym. Rozdanie nagród odbyło się w domu księdza Kardynała Kazimierza Nycza przy ul. Miodowej w Warszawie.  Zdjęcia udostępnione dzięki uprzejmości pana Wojciecha Łączyńskiego.  

Kursy

  • kurs-psauterzysta

    Wobec aniołów psalm zaśpiewam Panu!

    Czy masz pragnienie śpiewać psalmy na cześć Pana…? Jeśli chcesz nabyć tę umiejętność, przyjdź na Kurs dla Psałterzystów! Siostry Uczennice Boskiego Mistrza, Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie, Sekcja św. Jana Chrzciciela oraz Duszpasterstwo Służby Liturgicznej Archidiecezji Warszawskiej zapraszają na Kurs dla Psałterzystów, który odbędzie się w ramach Centrum Liturgiczno-Biblijnego PWTW. Celem kursu jest kompetentne przygotowanie…

  • kurs muzyki

    Jak Cię wyśpiewać Tajemnico…?

    Siostry Uczennice Boskiego Mistrza i Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie Sekcja św. Jana Chrzciciela zapraszają na kurs Muzyki Liturgicznej. Jest on włączony w program Centrum Liturgiczno-Biblijnego PWTW. Celem kursu jest: formacja oraz kompetentne przygotowanie osób wykonujących muzykę liturgiczną, do pełnienia tej posługi w sposób świadomy, godny i owocny. Kurs Muzyki Liturgicznej odbędzie się w domu…

Polecane linki